Najlepszy sernik kombinowany

 Hello!

Na blogu jest kategoria Miam (miało być Mniam, ale zjadłam n), ale nie dodawałam do niej żadnych postów od około 10 lat, ale naszła mnie wena. Kiedy i w jakich okolicznościach przeczytacie poniżej!

W zasadzie będą dwa przepisy, bo chociaż uważam, że drugi jest ciekawszy, to podobno pierwszy lepiej smakuje.

Sernik pierwszy składniki

ciastka/herbatniki + masło na spód
500 g serka mascarpone
krem kokosowy Kara 3 trójkąciki
300 g skyru waniliowego
matcha
sok z połowy cytryny
żelatyna+woda
+ cukier lub inne słodzidło 
+ galaretka
 

Sernik pierwszy wykonanie

Przygotowujemy wybrane herbatniki na spód. Ostatnio robiłam z ciastek Biscoff Lotus i wyszło to świetnie, ale są one naprawdę niesamowicie słodkie, warto użyć ich połowę i połowę innych herbatników i nie dodawać cukru. W każdym razie herbatniku kruszymy, dodajemy rozpuszczone masło - znów niestety robię to na oko i rozpuszczam sobie masło na bieżąco - mieszamy, wykładamy na spód naczynia. 

Wlewamy śmietanę do miksera i ubijamy. Najpewniej będzie miała dziwną konsystencję w czasie ubijania, więc najlepiej robić to ok. 5 minut na najwyższych obrotach. Potem obroty zmniejszyć i dodawać po łyżce serka mascarpone, nie trzeba się spieszyć, ale też ten serek dobrze się miksuje. Trzeba patrzeć. Potem dodać skyr i jeszcze trochę wymieszać. Dodać żelatynę rozpuszczoną w wodzie. Nie powiem ile, bo mi za każdym razem wychodzi inaczej, ale raczej więcej niż mniej, a na żelatynie powinny być napisane proporcje. Jeśli dodajecie cukier lub coś innego do słodzenia, to najlepiej zrobić to razem ze śmietanką. (Plus jeśli ktoś chce podbić białko - można dodać kostkę albo klinek twarogu też najlepiej do śmietanki).

Połowę masy wylewamy na herbatniki. Do reszty masy dodajemy sok z cytryny i matchę. Znów ja dodaję dużo i tego, i tego, ale to naprawdę kwestia preferencji. Miksujemy, aż nie będzie grudek z matchy i wylewamy na białą warstwę. 

Można na wierzch dodać galaretkę. Ja robię dwie galaretki w 750 ml wody i jeśli też chcecie ją dodać na wierzch, to warto rozpocząć robienie tego ciasta, od zagotowania wody na galaretkę właśnie. 

 I tyle. Cztery warstwy.

Sernik drugi składniki 

500 g serka mascarpone
puszka mleczka kokosowego
śnieżka do mleka
450 g skyra waniliowego 
nasiona chia
matcha
sok z połowy cytryny
żelatyna+woda
galaretka

Sernik drugi składniki

To jest prawdziwy sernik kombinowany. Nazywa się tak, bo to połączenie przepisu z książki z kuchnią azjatycką z Biedronki i faktu, że w pracy naoglądałam się przypadkowych przepisów na Facebooku. Wykonanie jest podobne do pierwszego, ale ja wcale nie lubię robienia spodów, więc postanowiłam go nie robić. Najpierw do skyra dodajemy nasiona chia - znów na oko, ale tak, aby cały serek był mocno w kropki. Trzeba to bardzo dokładnie wymieszać.

Następnie do miksera wlewamy mleczko kokosowe i dodajemy śnieżkę. Ubijamy, aż będzie ubite/przez tyle minut, ile napisane na opakowaniu. Dodajemy mascaropne po łyżce. Dodajemy żelatynę tutaj i do skyra. Mieszamy. Połowę masy wylewamy do naczynia. Do reszty dodajemy matchę i sok z cytryny. Gdy to się miesza, na białą masę wykładamy masę skyrową. Gdy masa matchowa się ubije, wykładamy ją na masę skyrową. I znów można na wierzch dodać galaretkę i warto przygotować ją na początku, aby była już trochę stężała. Albo można zrobić galaretkową chmurkę. Czyli ubijać ją jakieś 20 minut - i to były te minuty, kiedy wymyśliłam, że można o tych sernikach napisać. Bo zamiast przygotować galaretkę w misie od miksera, wzięłam inną i musiałam trzymać mikser w rękach. I mi ta chmurka nie do  końca wyszła. Albo inaczej - powinnam była sprawdzić, ile racjonalnie galaretki można ubijać, bo ja miałam jej za dużo. Bo udało mi się ją zrobić, ale połowa galaretki została galaretką.

Chyba napisałam wszystko, co miałam! Życzę smacznego, jeśli zdecydujecie się spróbować.

Zapraszam na blogaskowego Facebooka oraz moje Instagramy (bookart_klaudia) oraz redaktorskie_drobnostki!

LOVE, M

Krótki poradnik czytania reportaży, część 2

 Hello!

Przed wami druga część mojego poradnika czytania reportaży. Zachęcam do zapoznania się z pierwszą, bo tu jest wprost dalszy ciąg tamtych punktów i bez kontekstu może być trudno załapać o co dokładnie chodzi w niektórych punktach, wyjaśniam tam też, kiedy ten tekst powstawał.

 

 Krótki poradnik czytania reportaży, część 1

Zlecenie? 

Nie wydaje mi się, aby był to częsty przypadek - otwarcie kojarzę tylko ten wspominany już reportaż o Tajlandii - ale zdarza się, że reportaż (literacki, w formie książki) powstaje nie z potrzeby (serca lub rozumu) dziennikarza czy redakcji, ale dlatego, że dziennikarzowi zostaje powierzona misja pojechania do jakiegoś kraju i zrobienia z niego reportażu - chociaż wcześniej się nim nie zajmował, nie ma o nim pojęcia, nie zna języka i kontekstu kulturowego. Może to rodzić różne wątpliwości: czy reportażowi nie stanie się bliżej do relacji z podróży? czy poczynione obserwacje nie będą zbyt powierzchowne? i tak dalej. Liczba wątpliwości co do takiej praktyki wzrasta wraz z tym, jak małe doświadczenie i pojęcie ma osoba, która ma się tym zająć, i z tym, czy zna język.

Reportaż a książka

Jeśli w tym tekście używam słowa reportaż, to mam na myśli reportaż literacki w formie książki napisany z zamysłem bycia książką. Ale zdarzają się też reportaże w formie książki, które są zasadniczo zbiorczym wydaniem tekstów, które pojawiały się wcześniej na stronie jakieś gazety, czasopisma czy nawet na różnych stronach internetowych. 

I może nie byłoby to wielkim problemem, gdyby czytelnik był o tym informowany. A często nie jest. Jak więc łatwo poznać, czy reportaż jest całością czy nie? Niestety nie ma łatwego sposobu, ale są pewne wskazówki. Dlaczego jednak nie ma łatwego sposobu? Bo pierwsza wskazówka to: sprawdzić czy rozdziały są krótkie i jak się ze sobą łączą. Jeśli są krótkie i poruszają wiele różnych tematów to może oznaczać, że wcześniej funkcjonowały jako samodzielne, pojedyncze teksty. Przy czym nie musi, bo równie dobrze autor mógł założyć, że zależy mu na poruszeniu wielu kwestii w jednej książce pod jakimś łączącym je tytułem - i mamy tu książkę-zbiór reportaży. 

Powiedziałaby, że im bardziej specyficzny tytuł reportażu (dotykający - nawet szerokiego - ale jednego zagadnienia), tym większe prawdopodobieństwo, że był on w zamyśle książką. Można by się chyba nawet pokusić o tezę, że im bardziej literacki jest reportaż, tym bardziej jest książką (ale definiowanie literackości w kontekstach reportażu bywa trudne i tutaj zdaje się na wrażenia czytelnika).

Czas

Typowe reportaże raczej nie „przeterminowują” się bardzo szybko oraz problem ten nie dotyczy zazwyczaj książek pisanych przez polskich reportażystów - tu kłopotliwe są książki tłumaczone z kategorii relacji z podróży, quasi-przewodników, takiej literatury turystycznej, szczególnie, jeśli dotyczą szybko zmieniającego się tematu. Jak k-pop na przykład. Kilka lat temu na polskim rynku wydawniczym pojawiła się książka, która w oryginale ukazała się siedem lat wcześniej i w największym skrócie (pomijając fakt, że były w niej rażące błędy) jej duża część była zwyczajnie nieaktualna w momencie wydania. 

W każdym razie sprawdzajcie daty pierwszych/oryginalnych wydań. 

 

Zapraszam na blogaskowego Facebooka oraz moje Instagramy (bookart_klaudia) oraz redaktorskie_drobnostki!

LOVE, M

Kwestia kroków - Boyfriend on Demand

 Hello!

Ostatnia recenzja dramy na blogu pojawiła się 9 lipca i była to recenzja trzeciego sezonu Squid Game, które pod pewnymi względami trudno zaliczyć do kategorii dram. A wcześniej - prawie rok temu, bo 23 marca - opublikowałam recenzję Melo Movie. I ja naprawę byłam przekonana, że nie widziałam żadnej koreańskiej dramy kilka miesięcy, ale kryzys trwał zdecydowanie dłużej. Ale może właśnie udało mi się go zażegnać, bo Boyfriend on Demand (znane także jako Chłopak na życzenie oraz Monthly Boyfriend) bardzo mi się podobało!

 

„Chłopak na życzenie” to serial o wyczerpanej producentce webtoonów, Mi-rae, która ucieka od rzeczywistości w oparty na subskrypcji wirtualny symulator randek, gdzie wreszcie może przeżyć wymarzone romantyczne spotkania. (Zostaje poproszona o ich testowanie i początkowo jest nastawiona sceptycznie i cynicznie).

Zacznę od sprawy, która bardziej niż fabula poruszyła recenzentów, czyli Jisoo. Zastanawiam się, czy ja nie widzę dobrze, czy przynajmniej część tych zarzutów, że Jisoo nie potrafi grać jest na wyrost i trochę utrzymującą się narracją, z której część recenzentów nie chce lub nie umie wyrosnąć, bo w tym, co ma do przedstawienia w tej konkretnej dramie, nie odstaje jakoś szczególnie i się sprawdza. A wręcz napiszę to wprost i otwarcie, im dalej oglądałam tę dramę, tym bardziej miałam poczucie, że ta krytyka tego, jak Jisoo gra, jest nieco wymuszona, a hejt zupełnie nieuzasadniony, bo naprawdę są koreańskie aktorki, które wystąpiły w większej liczbie dram jako główne bohaterki, a miały trzy wyrazy twarzy na krzyż. 

Ale jeśli poważnie nie lubicie Jisoo, to nie oglądajcie tej dramy, bo ona jest nie tylko główną bohaterką, ale też postacią absolutnie centralną tego serialu. Seo In-guk, grający Park Kyeong-nam (oraz jeszcze jedną postać!), którego to Mi-rae, czyli postać Jisoo, jest obiektem westchnień, tak naprawdę zaczyna odgrywać jakąś rolę dopiero w drugiej połowie sezonu i na dobrą sprawę wszystkie ważne rzeczy dzieją się w trzech ostatnich odcinkach. I jest to skonsolidowane do tego stopnia, że zastanawiałam się, jak twórcy serialu będą chcieli domknąć i wyjaśnić wszystkie wątki w 10 odcinku, bo drama mogłaby mieć spokojnie jeszcze ze dwa - i podtrzymuję tę tezę; może nie dwa, ale jeszcze jednej odcinek wyszedł by na korzyść tego tytułu, bo ostatni odcinek trochę zbyt szybko i prosto rozprawia się z pewnymi kwestiami.

Ale też nie ma się co oszukiwać, cała ta drama nie jest wymagająca ani od aktorów w niej grających, ani od widzów. I takie dramy też są potrzebne. Sama nie mogłam się zabrać za oglądanie niczego od ładnych kilku miesięcy, bo miałam wrażenie, że nawet dramy, które wydawały się proste, mają niezwykłą ambicję powiedzenia czegoś o kondycji ludzkiej. A to nie jest coś, co mam ochotę oglądać po pracy etatowej, a później po redagowaniu tekstów, bo to na tym skupia się mój wysiłek intelektualny. I Boyfriend on Demand to jest naprawdę przyjemna drama. I to nie jest też zupełnie tak, że nie ma w niej jakiegoś drugiego dna. Chociaż może to za dużo powiedziane, bo chociaż drama dotyka tematów związanych z wirtualnym randkowaniem i dostępem do idealnych, skrojonych na miarę chłopaków i różnych konsekwencji korzystania z takich usług, robi to w zasadzie tylko w zakresie, który związany jest z rozwojem fabuły, niekoniecznie, aby rozwijać dyskusję na temat tych kwestii. Trzeba jednak przyznać, że robi to z kilku stron, a rozwojem kilku kierunków byłam zaskoczona. Natomiast zdecydowanie ważniejsze jest to, co z używania tego serwisu wynika dla Mi-rae niż dla całego społeczeństwa. 

Muszę przyznać, że Mi-rae wydała mi się bohaterką, do której przeżyć można się odnieść i łatwo można ją zrozumieć. Ponadto - pomijając wątek Boyfriend on Demand - to nie jest magiczna i nierealistyczna drama. I może pomijając to, jak czasami jest aż za bardzo wyestetyzowana, a na przykład mieszkanie bohaterki wygląda prześlicznie, ale duża liczba bibelotów nie sprawi, że będzie wyglądało na takie, w którym ktoś żyje. Ale jednocześnie jest to nieduże mieszkanie osoby, która pracuje w webtoonowym wydawnictwie i dojeżdża do pracy godzinę, a wątek romantyczny jest pomiędzy osobami na tych samych stanowiskach w biurze, co sprawia, że nie ma dziwnych podchodów i wykorzystywania pozycji.

I z takich mniejszych uwag, mam wrażenie, że część recenzentów, na których wrażenia wpadałam po pojawieniu się tej dramy na Netflixie, widziała tylko 4-5 pierwszych odcinków, bo gdy widziało się wszystkie 10, po prostu nie można polegać na swoich pierwszych impresjach dotyczących tego tytułu, bo tak jak bohaterowie ton serialu się nieco zmienia. Ogólnie zmiana, strach przed zmianą, zmiana jako coś, co może być ciekawe albo odrzucające, to jedne z tematów, które Boyfriend on Demand porusza. Ta drama pokazuje też coś zaskakującego, nie tylko wśród innych drama, ale nawet wewnątrz własnej fabuły, to znaczy, że jedna jaskółka wiosny nie czyni i jeśli ktoś był zraniony, to powrót do poczucia bezpieczeństwa i pewności w relacji to jeden krok w przód i dwa w tył. I tak może się wydawać, że bohaterowie trochę kręcą się w kółko, a Mi-rae nie może się zdecydować, ale to jest właśnie kwestia tych kroków i tego, ile empatii dla jej historii widz może w sobie znaleźć.

Boyfriend on Demand to naprawdę zabawna drama i ma pewną dodatkową cudną cechę - część elementów, które w zwyczajnej dramie byłby nie do oglądania, bo zabiłoby mnie zażenowanie z drugiej ręki, tutaj dzieją się nie tylko w dramie, ale w wirtualnej rzeczywistości w dramie. I chociaż nie skłania do zastanawiania się nad pułapkami wirtualnej rzeczywistości, tego, że kontakty z innymi ludźmi są trudne i wymagają zaangażowania, to na ludzkim poziomie jest bardzo... relatable (tak bardzo starałam się nie użyć tego słowa wcześniej i niezmiernie żałuję, że nie ma polskiego prostego odpowiednika, który byłby tak bardzo w punkt!). Żeby było jasne - to jest drama, która w swoich ramach i założeniach robi dokładnie to, co obiecuje, a nawet bym powiedziała, że bywa zaskakująca. 

Zapraszam na blogaskowego Facebooka oraz moje Instagramy (bookart_klaudia) oraz redaktorskie_drobnostki!

Trzymajcie się, M

 

Im więcej myślę - Hopnięci

 Hello!

Zacznijmy od tego, że to nie jest zły i słaby film, nawet mogę napisać, że dobrze spędziłam czas w kinie, ale muszę przyznać, że zostawił mnie z bardzo mieszanymi odczuciami i na dobrą sprawę łatwo się go czepiać. Także uprzedzam to nie jest recenzja, to moje spostrzeżenia, czepianie się i zastanawianie, czemu film nie wygląda inaczej, więc tak piszę o fabule.

 

A gdybyśmy tak mogli rozmawiać ze zwierzętami i rozumieli, co mówią? Nowy film Disneya i Pixara „Hopnięci” opowiada historię naukowców, którzy wynaleźli hopnozę - technologię przeszczepiania ludzkiej świadomości zwierzętopodobnym robotom w celu poznania świata prawdziwych zwierząt! Główna bohaterka, Mabel, wielka miłośniczka przyrody, korzysta ze sposobności i dzięki hopnozie odkrywa tajemnice Matki Natury, o jakie nawet jej nie podejrzewała! (Disney) 

Gdy pisałam już ten tekst, wróciłam do tego oficjalnego opisu ze strony Disneya, i jestem pod ogromnym wrażeniem, jak niesamowicie on jest ogólny. I mam wrażenie, że część moich problemów z ostatecznym kształtem tej animacji wynika właśnie z tego, że gdzieś z tyłu głowy kołatał mi się ten opis, a niewiele z niego wynikało.

I tak na przykład pierwszym, co rzuca się w oczy i co pokazywane jest widzowi, to niezwykła izolacja głównej bohaterki - zarówno od innych dzieci, jak i dorosłych. Innych bohaterów w wieku Malwiny w tym filmie nie ma, oprócz pierwszej sceny, gdzie dokuczają żółwiowi. Bohaterowie dorośli na każdym etapie chcą bohaterkę ograniczać, jej rodzice są w filmie niewidzialni i jedyną istotną pozytywną postacią ludzką w tym filmie jest jej babcia. Jest też pani profesor, która martwi się o Malwinę, i to właśnie jej technologię przeskakiwania świadomości z człowieka do zwierzaka pożycza bohaterka. Podsumowując, pomiędzy nią a każdym człowiekiem w filmie jest ogromny dystans, a Malwinie bardzo dokucza poczucie, że jest sama i samotna, także w swojej walce o środowisko.

Ale w zasadzie nawet trudno powiedzieć, że Malwina walczy o środowisko, bo walczy o jedno jeziorko, które ma dla niej emocjonalny związek z babcią. Gdy tak teraz o tym myślę, to Hopnięci to jest trochę klaustrofobiczny film. Sama jedna Malwina, walczy o jedno jeziorko na obrzeżu miasta, z jednym burmistrzem. Przyznam, że dawno nie oglądałam żadnych animacji, ale zazwyczaj przedstawiały one chyba nieco mniej punktowe i lokalne historie. I może samo to nie byłoby problemem, gdyby nie to, że Malwina jest w tej swojej walce sama. Mam wrażenie, że doszło tu do o jedno zawężenie za dużo - jedna bohaterka i jedno jeziorko. 

Drugim ważnym bohaterem Hopniętych jest król ssaków, czyli bóbr Karol. I to on ma rolę odpowiedniego dorosłego w tym filmie, a jego najważniejszym zadaniem jest nauczenie Malwiny... w zasadzie wszystkiego, czego dorośli powinni ją nauczyć i jest to powiedziane bardzo wprost. A Malwina ma problem ze złością (ostatecznie nierozwiązany, bo tu przydałaby się pewnie terapia, a nie zostanie bobrem), poczuciem, że jest we wszystkim sama i tylko jej zależy (współpracy została nauczona).

Hopnięci dotykają wielu tematów, ale niewiele z nich ostatecznie wynika. Na przykład z tego, co wynika z ingerowania w życie zwierząt (w wykonaniu Malwiny nic dobrego) albo że człowiek jest zwierzęciem, a dokładniej ssakiem. Tu był taki potencjał, aby rozwinąć wątek, że natura nie służy tylko temu, aby Malwina mogła się uspokoić i miała o co walczyć, ale żeby pokazać, że człowiek jest częścią królestwa zwierząt. Ale film odbił w stronę w każdym gatunku są dobre i złe jednostki i nie można mierzyć wszystkich jedną miarą, ale wszystkim należy pomagać. Należy też walczyć o to, w co się jest zaangażowanym, nawet jeśli nikt inny nie jest zaangażowany. Ostatecznie jednak to zwierzęta i natura ponoszą większe konsekwencje wydarzeń z tego filmu i chociaż jeziorko zostaje uratowane (staje się nawet rezerwatem!), to nieprzyjemnym pytaniem, które można by postawić w rzeczywistości, jest to, czy gdyby obwodnica nawet powstała, to zwierzęta - może nie bory - i tak by tam wróciły.

W przywoływanym wyżej opisie filmu jest takie stwierdzenie, że Malwina odkrywa tajemnice Matki Natury - tyle że to nieprawda. Ona jest niesamowicie skupiona na sprowadzeniu bobrów do jeziorka, a osobami, które zwracają uwagę na tajemnice i nieoczekiwane zachowania zwierząt są naukowcy, do których technologia należy. To być może mała uwaga, ale istotnie pokazująca zawężenie perspektywy Malwiny. 

Muszę napisać, że wyszłam z tego filmu z poczuciem, że bajki, które ja oglądałam, gdy byłam mała, niosły ze sobą jednak większe przesłania i były nieco bardziej skomplikowane. Wyszłam też z dużą potrzebą obejrzenia filmu Mój brat niedźwiedź (który premierę miał w 2003 roku!) i taką refleksją, że kiedyś w bajkach więcej było magii a mniej technologii. Ponadto, im więcej myślę o tym filmie, tym bardziej mnie on irytuje. Jest w nim technologia, aby przenieść świadomość z człowieka do wydrukowanego w drukarce 3D robotycznego bobra, ale nie ma internetu? Nasza główna bohaterka chodzi od domu do domu, w poszukiwaniu ludzi, którzy podpisaliby jej petycję o ochronę jeziorka i - co niezaskakujące - nikt nie jest zainteresowany - a to daje możliwość pokazania ładnej sceny, gdy zamykają się jej drzwi przed nosem, co przyczynia się do zwiększenia jej poczucia, że tylko jej na czymkolwiek zależy - ale w roku 2026 takie rzeczy - nawet w bajkach - robi się w internecie. Ten film naprawdę udaje, że zaangażowana nastolatka/młoda dorosła nie znalazłaby wśród swoich rówieśników - albo i pracowników uczelni, na którą uczęszcza, przecież nauczyciele akademiccy podpisaliby tę petycję! - osób, którym też zależy na bobrach; albo dlaczego gdy usłyszała, że z pozwoleniem na budowę obwodnicy jest coś nie tak, nie poszukała porady u prawnika (tak poszła do zaufanej profesor, ale nie w tej profesji). Możliwe, że chcę, aby ten film był aż nazbyt logiczny i naprawdę się czepiam. Jeszcze tylko dodam, że ludzie w Hopniętych pokazani są jako wygodniccy, niezaangażowani (co można wywnioskować z powyższego wywodu) i wprost idący za tym, co powie burmistrz Dziarski. Znów się czepnę, ale to miasteczko nazywa się Bobromyśl i to jasne, że bobry są ważne, więc dlaczego one z założenia nie są gatunkiem chronionym? Czy nie byłoby to nawet bardziej dramatyczne, gdyby burmistrz chciał wykurzyć z siedliska gatunek zagrożony wyginięciem? Ale może wtedy byłby już byt zły i zupełnie nie do odratowania, jak okazał się niecny do szpiku kości (których nie ma) król owadów.

To może trochę plusów. Hopnięci znakomicie wykorzystują każdą minutę czasu ekranowego, film jest idealnie zaplanowany, świetnie utrzymuje uwagę widza i ma znakomity balans pomiędzy elementami, które można przewidzieć i które są bardzo zaskakujące. Jest też zupełnie nienachalnie zabawny, a niektóre dialogi i wypowiedzi bohaterów to prawdziwe złoto i wręcz wydaje się, że polskie tłumaczenie do dubbingu odsłania prawdziwe polskie smaczki. Gdy już przy dubbingu jesteśmy - jest naprawdę fantastyczny. Animacja sama w sobie i styl Hopniętych także jest bardzo ładny: taki obły, puszysty, bez kantów i niepotrzebnej ostrości. I naprawdę dobrze się na to patrzy. 

Zapraszam na blogaskowego Facebooka oraz moje Instagramy (bookart_klaudia) oraz redaktorskie_drobnostki!

Trzymajcie się, M

 

Krótki poradnik czytania reportaży, część 1

Hello!

 

To jest wpis, który napisałam prawie cztery lata temu, ale przypuszczam, że pisałam go około dwóch lat wcześniej i zbiera on moje doświadczenia z pisania dwóch prac na filologii polskiej, czyli mojego licencjatu, a nawet bardziej pracy magisterskiej, w której analizowałam między innymi dwie książki niefikcjonalne (non-fiction) / literatury faktu. W tytule ma też krótki, ale zupełnie zapomniałam, nie tylko o samym tekście, ale także o jego długości - a musiałam go pisać w czasie mojego głębokiego zaangażowania w temat - i zdecydowałam się go podzielić na dwa.

 

Zacznę od tego, że to, co tutaj przedstawiam to pewne idealistyczne i romantyczne wyobrażenie o reportażach literaturoznawcy z zacięciem do literatury niefikcjonalnej, a nie analiza reportażu jako gatunku dziennikarskiego i metodologii pracy w terenie. Poza tym w literaturze niefikcjonalnej mieszczą się nie tylko reportaże, ale też wiele stanów pośrednich (reportażo-przwodniki, biografio-przewodniki, biografio-popularnonaukowe). 

Kto pisze i do kogo?

Najprostszy podział w odniesieniu do polskich czytelników będzie wyglądał tak:

Polak/Polka pisze do Polaków/Polek o Polsce.

Polak pisze do Polaków o innym kraju.

Nie-Polak pisze do Polaków o Polsce/innym kraju.

Nie-Polak pisze do osób ze swojego kraju o swoim kraju.

Nie-Polak pisze do osób ze swojego kraju o innym kraju. 

Z tego, co wiem, na półkach w księgarniach królują typy pierwsze i ostatnie. W dwóch ostatnich punktach oczywiście chodzi o tłumaczenia. I trzeba mieć świadomość, że wiele tłumaczonych reportaży czy innych książek niefikcjonalnych (na przykład poradników) za punkt odniesienia ma krąg kulturowy swojego autora/autorki i istnieje różnica w pisaniu autorów z USA czy Wielkiej Brytanii a Polski - chociażby z prostego względu jak historia i geografia tych państw się różnią. 

Nie wiem też do końca, jak określić teksty pisane na przykład przez Amerykanów koreańskiego pochodzenia tworzone w Stanach, po angielsku, dla potencjalnie amerykańskiego czytelnika o Korei. One też są w Polsce tłumaczone. 

Przypisy i bibliografia

Nie ja wymyśliłam powyższą klasyfikację (choć odrobinę ją rozszerzyłam) - powstała na podstawie tekstu Podróż egzotyczna i zwrot do wnętrza: narracje niefikcjonalne między "orientalizmem" a intymistyką profesor Małgorzaty Czermińskiej („Teksty Drugie” 2009, 4(118), s. 13–22). I tu dochodzimy do kolejnego punktu. Jeśli książka niefikcjonalna nie ma przypisów i bibliografii (o ile naprawdę nie ma w niej przywołanych żadnych danych, kontekstów, informacji, które przypisów nie wymagają) - takiej książce dziękujemy. Po prostu. 

Smutna prawda jest jednak taka, że gdyby było to takie proste, to nie przeczytałabym większości książek, które czytałam, bo większość z nich ma duże problemy z przypisami, ma zbiór literatury, ale bez konkretnych odniesień albo nie ma przypisów. 

Zawsze można sięgnąć po książki bardziej naukowe niż reportażowe - one mają mniej problemów w tym zakresie (a ja się zastanawiam, czy dziennikarzy nikt nie uczy robienia przypisów; i może tak być, bo słyszałam, że w tekstach dziennikarskich ogólnie, powoływanie się na dane z innej redakcji jest widziane jak strzelanie sobie w kolano).

Język 

Ustaliliśmy kto i do kogo może pisać, to teraz zastanówmy się, skąd będzie wiedział, co pisać. 

Jakiś czas temu czytałam reportaż o Tajlandii, przekonana, że autorka zna język. Nie znała, a informacja ta pojawiła się trochę przypadkiem, gdy wspominano o etykiecie w jakimś kontekście sacrum i tłumaczka coś musiała wyjaśnić autorce. Poczułam się trochę oszukana, ale do budowania autorytetu reportażysty i zaspokajania pewnych podstawowych informacji o autorze jeszcze dojdziemy.

Najprościej rzecz ujmując - należy sprawdzić, czy autor/autorka reportażu mówi w języku kraju, który opisuje i potrafił/potrafiła się porozumieć ze swoimi rozmówcami, mógł/mogła skorzystać ze źródeł w danym języku. Ogólnie znajomość języka to trochę uproszczone powiedzenie, że dana osoba zna się (lub potoczniej - ma pojęcie) na danym kraju czy szerzej kręgu kulturowym. (I książka nie będzie tłumaczeniami angielskich artykułów oraz obserwacjami dotyczącymi krajobrazu i architektury przy optymistycznym założeniu, że autor/autorka rzeczywiście pojechali do miejsca, które opisują).

Największy problem z tym punktem jest taki, że te informacje nie są zawsze oczywiste i łatwo dostępne. Jednocześnie w bardzo, bardzo, bardzo niewielu książkach informuje się o tłumaczach, fikserach i innych osobach na miejscu (lub robi się to w podziękowaniach i to czasami w bardzo zawoalowany sposób). 

Autorytet 

Rozmawiałam na ten temat z moją promotor, gdy pisałam pracę magisterską, i podobno przyznanie się do korzystania z tłumacza jest z jednej strony podważeniem autorytetu reportażysty, z drugiej elementem budowania jego wiarygodności, a z trzeciej może istnieć założenie, że czytelnik zdaje sobie sprawę, że reportażysta nie zna języka (to chyba jednak naiwne). 

Tu możemy przejść do kolejnego punktu, który zaobserwowałam w ciągu lat - mianowicie to, że ktoś jest znanym dziennikarzem (zajmującym się danym tematem) nie znaczy, że jest znanym autorem książek. Obrazowo można to przedstawić tak - większość księgarni nie sprzedaje gazet i czytelnik książek może nie mieć pojęcia, kim jest autor. Nie wspominając o tym, że jeśli jest zagranicznym dziennikarzem - to jeśli nie on-line - polski czytelnik naprawdę nie będzie miał wielu okazji, aby dowiedzieć się, kim jest autor.

Przy całej konieczności budowania przez reportażystę wiarygodności nie można sprawić, aby książka stała się autobiografią. Nie jest to łatwe, jeśli chcemy przekonać czytelników, że mogą nam ufać - tak w przedstawianiu wydarzeń, jak i doborze rozmówców. 

Większość książek niefikcjonalnych na skrzydełkach ma nie tylko biogram autora - ma też jego zdjęcie. Niektóre książki mają także jakiś rodzaj wprowadzenia. I to jest ważne, ale autor musi jeszcze zdobyć zaufanie czytelnika w samym tekście. 

Na autorytet reportażysty mogę wpływać także inne czynniki zewnętrzne - na przykład nagrody, które dostał. Takie informacje także zwykle znajdują się gdzieś na okładkach. 

Myślę, że część druga pojawi się jeszcze w tym miesiącu, ale chyba nie będzie to już kolejny wpis. 

Zapraszam na blogaskowego Facebooka oraz moje Instagramy (bookart_klaudia) oraz redaktorskie_drobnostki!

Trzymajcie się, M

K-pop 2026 - luty

Hello!

Po całkiem przyzwoitym styczniu luty przyniósł w k-popie zarówno przykłady fantastycznych piosenek, jak i naprawdę bardzo słabych - czasami na tej samej płycie. Za utrzymanie równowagi w kosmosie odpowiadają za to idole z naprawdę wieloletnim doświadczeniem, na których jakość zawsze można liczyć.

IVE - BANG BANG

To w ogóle nie jest piosenka, która z założenia i opisu powinna mi się podobać, a totalnie mnie porwała! 

Yang Yo Seop - Fade Away

Płyta ma tytuł Unloved Echo i może być najlepszym, co przydarzyło się k-popowi w lutym.

IVE - BLACKHOLE

Za to Blackhole nie podoba mi się ani trochę. Chaos. Ta piosenka nie ma treści (nawet nie to, że przesłania), ale brakuje jej nawet jakiejś wewnętrznej spójności. Tekst nie ma sensu, muzycznie to bardzo słabo przemyślany chaos, a teledysk to najgorszy przykład stereotypowo teledyskowego montażu, jaki widziałam od dawna. Pomijając te ujęcia na ten ciekawy budynek (Lotte World Tower, było też w BTBT B.I). A najciekawsze jest to, że gdy usłyszałam fragment tego utworu, to pomyślałam sobie o to taka piosenka, o której się mówi, że jest błyszcząca/brokatowa i ta zapowiedź mi się podobała. 

Płyta też mnie rozczarowała - a poprzedni album I've IVE bardzo, bardzo lubię - Hush jest spoko, solowe piosenki Gaeul, Liz i An Yunjin też, ale to w sumie tyle dobrego, co mogę napisać. Aż szkoda, że Bang Bang znalazło się na tej płycie.  

ASC2NT - Still Rose

Włączyłam tę piosenkę, myślę sobie, przecież to brzmi jak piosenka drugiej-trzeciej generacji idoli, sprawdzam, ile lat mają członkowie zespołu - 35, 32, 28, 27, 24 - i przynajmniej dwóch z nich ma doświadczenie w branży - ma to wielki sens. Bardzo spoko piosenka, minialbum też trzyma poziom.

BLACKPINK - GO

Jestem w mniejszości, bo nie uważam, że to straszna piosenka i najgorsze, co przydarzyło się muzyce w ostatnich stu latach. W zasadzie znajduję tę piosenkę ciekawą. Raczej nie spodziewałam się po Blackpink tak dubstepowej piosenki na początku 2026 roku. (Przesadzam, sprawdziłam, to nie jest dubstep, ale tak mi się skojarzyło, to zwykła muzyka elektroniczna). Natomiast - pomijając Jump - nie byłam w stanie dosłuchać pozostałych piosenek na minialbumie do końca, są rzeczywiście tak słabe, jak wszyscy piszą. 

Podobno Jisoo ma wydać w tym roku album i to nawet może w jego pierwszej połowie, to ja sobie poczekam.

Zapraszam na blogaskowego Facebooka oraz moje Instagramy (bookart_klaudia) oraz redaktorskie_drobnostki!

LOVE, M

Piętrowe jamniki

 Hello!

To projekt, który robiłam dość szybko na prezent dla kogoś - i leży już nawet zapakowany - ale okazało się, że okazja, na którą ma zostać dany, została jeszcze odłożona w czasie. A ponieważ nie mam pewności, kiedy nadejdzie, natomiast mam pewność, że osoba, dla której je zrobiłam, tego nie zobaczy, chyba nie mam co dłużej czekać z ich pokazywaniem!

Potrzebowałam znaleźć prosty, ale efektowy wzór z jamnikami i... było trudno. To znaczy: albo były małe, albo były aż nazbyt realistyczne, albo nieproporcjonalnie duże, albo nie było wiadomo, że to jamniki. Naszukałam się, zanim znalazłam ten. I jak widzicie, nie jest to projekt mały, nie miałam też pewności, że okaże się łatwy do wyszywania, ale naprawdę ze wszystkich, które widziałam, ten był zdecydowanie najlepszy. I bardzo się cieszę, że się na niego zdecydowałam, bo nie mógł wyjść lepiej. A wzór i przechodzenie kolorów są naprawdę przemyślane, więc wyszywanie było dość proste i przyjemne. Na pewno zużyłam na nie dużo mniej muliny, niż zakładałam.

Dokładnie dokumentowałam krok po kroku (czy raczej kolor po kolorze) proces powstawania tego projektu i w formie rolki powinnam go pokazać na Instagramie w sobotę, więc już teraz zapraszam do śledzenia, a tu zostawiam jeszcze kilka zdjęć.

Zapraszam na blogaskowego Facebooka oraz moje Instagramy (bookart_klaudia) oraz redaktorskie_drobnostki!

LOVE, M

 

Unravel - Zomvivor

 Hello!

Gdyby ktoś kilka lat temu powiedział mi, że z ciekawością będę wypatrywała kolejnego serialu o zombie, to poprosiłabym go grzecznie, aby uderzył się w czoło. A tu proszę bardzo - chociaż początkowo Zomvivor włączyłam tylko do prasowania, to skończyłam oglądając na raz 4 odcinki i kawałek piątego...

Szkoda, że Zomvivor nie jest przez Netflixa lepiej promowany, chociażby niezbyt oryginalnym „Tajlandzkie All of Us Are Dead” - chociaż nie jest to akuratne stwierdzenie, bo Zomvivor i ogólnie oglądało mi się lepiej, i chyba po prostu zwyczajnie jest lepszym serialem. Ktoś podjął dobrą decyzję i Zomvivor ma 7 odcinków (serial z Korei - 12) oraz jest o wiele bardziej intrygujący.  

Punkt wyjścia jest prosty - na uniwersytecie rozprzestrzenia się wirus zombie, a jego teren zostaje odcięty od świata. Studenci  muszą sobie poradzić w zaistniałej sytuacji. I od razu uprzedzę, że tych grup studentów jest kilka i przez ekran przewija się wielu bohaterów (na plakacie naliczyłam 26). Za najistotniejszą można uznać Ning - utalentowaną studentkę, która czuje na sobie oczekiwania całego świata, zaangażowaną w pewien nieoczywisty i tajemniczy projekt. Kolejną ważną postacią jest jej młodszy brat Non. Oraz ich matka. I warto zapamiętać, że rodzina w różnych odcieniach to istotny temat tego serialu.

W Zomvivorze z jednej strony obserwujemy to, jak studenci radzą sobie z zagrożeniem na bieżąco, jakie mają pomysły i dylematy - i jak na serial z młodymi dorosłymi oczywiście podejmują oni wiele wątpliwych i wprost głupich decyzji, ale jednocześnie (przynajmniej w niektórych wypadkach) można ich emocjonalność jakoś zrozumieć. Udaje im się także opracować plany i podjąć działania, które przyczyniają się do ich przetrwania - ale wciąż, to nie jest superbłyskotliwy serial o zombie tylko serial o zombie na uniwersytecie. I chociaż bohaterowie nie są nastolatkami, to czasami zachowują się jak dzieci w przedszkolu. Na tej płaszczyźnie należy przyjąć Zomvivor z dobrodziejstwem inwentarza. A jak wspominałam, ponieważ mamy wielu bohaterów, przekrój reakcji, działań, większej i mniejszej racjonalności i idiotyzmu postaci jest dość duży. Z drugiej strony mamy też retrospekcje (momentami istotniejsze niż teraźniejszość bohaterów) oraz szukanie wyjaśnienia tego, co się stało. I w tym leży prawdziwa siła tego serialu, bo nie tylko jest to widzowi dawkowane powoli, to także zdecydowanie najbardziej intrygujący element serii. We wspomnieniach odkrywane są też nieoczywiste relacje pomiędzy bohaterami, które kształtują to, co i jak dzieje się obecnie na uniwersytecie.  

Do tego serialu naprawdę pasują takie słowa jak odkrywanie czy odsłanianie, bo nadrzędna intryga naprawdę ujawnia się przed widzem tak, jakby coraz wyraźniej jej części wyłaniały się z mgły. Czasami mniej, a czasami bardziej tego widza szokując i zaskakując, a czasami wpadając jak puzzel na odpowiednie miejsce, pokazując kawałek większej układanki. Chociaż ostatecznie sprawy wyłożone są kawa na ławę, co jest szokujące dla bohaterów, ale dla widza stanowi zgrabne podsumowanie niezabierające niczego z rozrywki odkrywania wcześniejszych tropów.

Czy jest to bardzo odkrywczy i niesamowity serial o zombie bez irytujących bohaterów? Nie. Czy oglądałam go z wielkim zainteresowaniem i zaangażowaniem? Tak. Zapomniałam też wcześniej wspomnieć, że jest on również dość paskudny, a zachowania zombie bywają nieoczywiste i postaci muszą także zauważać i odkrywać ich schematy i przyczynki do działania.

Oglądając ostatni odcinek, mocno zastanawiałam się, jak twórcy postanowią zamknąć tę historię i... rzeczy częściowo się wyjaśniają, ale drzwi na kolejny sezon nie mogły zostać szerzej otwarte.  

Zapraszam na blogaskowego Facebooka oraz moje Instagramy (bookart_klaudia) oraz redaktorskie_drobnostki!

Trzymajcie się, M

 

 

Moje ulubione literówki #4

 Hello!

Zapraszam na kolejną porcję moich ulubionych literówek - i rozpoczynamy od nadzwyczajnej literówki w moim wykonaniu. A będą takie nawet dwie. Okazało się, że to, co jest najciekawsze w tekstach, to nie są literówki, ale musicie przeczytać resztę wpisu, aby dowiedzieć się, jak to się nazywa!

Moje ulubione literówki #1 

Moje ulubione literówki #2

Moje ulubione literówki #3 

pokarmowy ZAMIAST poklatkowy

To moja osobista literówka, chociaż tak naprawdę to nieuwaga - autokorekta musiała mi w opisie rolki na Instagramie zamienić „filmów poklatkowych” na „filmów pokarmowych”, a ja zauważyłam to prawie miesiąc później. Na Insta udało mi się to zmienić, ale na Threads wisi z błędem.

eufemizm ZAMIAST feminizm 

Wyjaśnienia są dwa: albo to wina autokorekty, albo ktoś naprawdę nie wiedział, co pisał. Albo jest to przykład, który już opisywałam - ktoś za nic w świecie nie może sobie przypomnieć słowa, którego potrzebuje, więc używa takiego wyglądającego lub brzmiącego najbliżej jak uda mu się skojarzyć. 

akcesyjna ZAMIAST koncesyjna 

Mam wrażenie, że pojawienie się słowa akcesyjna tam, gdzie powinno być koncesyjna, to dokładnie ten sam typ „mam to na końcu języka” co feminizm/eufemizm. 

Zainteresowałam się tematem i wygląda na to, że tego typu omyłki to malapropizmy. W internetowym słowniku języka polskiego PWN można przeczytać: «użycie wyrazu innego niż zamierzony, często dające efekt komiczny». W definicjach można też spotkać określenie, że to pomylenie paronimów (paronimy to podobne, kojarzone ze sobą wyrazy, które mają znaczą część wspólną i bywają mylone). Tutaj byśmy mieli -cesyjna jako część wspólną.

zamieszkanie ZAMIAST zamieszanie

Zrobiłam błąd w pierwszej wersji sprawozdania i gdy chciałam uzupełnić informacje, nie mogłam znaleźć jednego tytułu - a byłam pewna, że go wpisałam. Wpisałam. Tylko zamiast zamieszanie napisałam zamieszkanie (i cieszyłam się, że w żadnym innym miejscu, gdzie musiałam pisać to słowo nie popełniłam tego błędu, bo byłoby to bardzo problematyczne w mojej pracy). 

kurka ZAMIAST kurtka

To pomyłka z napisów filmu, który niedawno oglądałam. Całkiem urocza.

św. Staszic ZAMIAST St. Staszic

To jest moje przypuszczenie - ktoś chciał skrócić imię Stanisław do St., a autokorekta lub inny system poprawiający (czy raczej psujący) tekst zrobił z tego św. I nie powiem, gdy zobaczyłam to w tekście, to na chwilę się zawiesiłam, zastanawiając się, kto to może być święty Staszic - albo czy Stanisław Staszic nie został nagle wyświęcony, a mnie ominęła ta wiekopomna informacja. 

liści ZAMIAST ilości 

Chciałabym pamiętać zdanie, w którym to wypatrzyłam, ale nie pamiętam. Ale trzeba przyznać, że zrobienie z ilości liści jest wyczynem!

Zapraszam na blogaskowego Facebooka oraz moje Instagramy (bookart_klaudia) oraz redaktorskie_drobnostki!

Trzymajcie się, M

 

Ukryty czynnik wywrotowy - The Apothecary Diaries S1

 Hello!

Wygląda na to, że w roku 2025 już obejrzałam więcej anime niż przez cały rok 2024, bo pierwszy sezon anime Zapiski zielarki (The Apothecary Diaries, Kusuriya no Hitorigoto), które udało mi się zobaczyć, ma 24 odcinki, a My Happy Marriage z zeszłego (2024) roku tylko 12. I oczywiście ta recenzja miała się ukazać w zeszłym roku, ale zawsze było coś innego do opublikowania. 

The Apothecary Diaries zaczęłam oglądać po południu tego samego dnia, w którym opublikowałam wpis komentujący Crunchyroll Anime Awards i od razu przepadłam. Gdyby nie praca zapewne obejrzałabym całość w ciągu jednego dnia. I to nie tylko dlatego, że anime naprawdę mnie wciągnęło, ale także dlatego, że właściwy czas trwania odcinków bliższy był 18 niż powiedzmy bardziej standardowym 20 minutom (oczywiście różni się to w zależności od tytułu, ale w przypadku tego anime bardzo zwróciłam na to uwagę).  

Pierwszy sezon Zapisków zielarki ma 24 odcinki, ale jest bardzo wyraźnie podzielony na dwie części: w pierwszej nasza główna bohaterka Maomao (wychowywana przez samotnego ojca lekarza-aptekarza oraz kurtyzany w najbardziej prestiżowym domu publicznym w mieście adeptka zielarstwa ze szczególnym skrzywieniem – lub w jej przypadku raczej entuzjazmem – w stronę roślin trujących oraz trucizn jako takich i niezwykle ciekawską, ale tylko w ramach, które uważa za odpowiednie lub konieczne, naturą) zostaje porwana i sprzedana do pałacu cesarskiego. Stara się przystosować do nowego życia, ale jej talenty zostają szybko odkryte, a ona przeniesiona do rangi damy dworu jednej z konkubin cesarza, ze specjalnym zadaniem testowania tego, czy podawane jej potrawy nie są zatrute. A pałac jak to pałac oczywiście pełen jest intryg i zagadek, a wiedza Maomao nie umyka Jinshiemu - wysoko postawionemu eunuchowi, który odpowiada za sprawy administracyjne wewnętrznego pałacu. Drugiej części nie będę zdradzała, bo fabuła poszła dużo dalej.

Zapiski zielarki są anime bardzo nieoczywistym, choć ich punkt wyjścia czy nawet archetypy postaci są znane i powszechne. A jednak nie pokazuje ono naszej głównej bohaterki walczącej ze swoim losem, sprzeciwiającej się wobec panujących zasad w nieumiejętny sposób - bo jeśli to robi, robi to w sposób przemyślany i z jakimś pomysłem. W zasadzie to ona chciałaby spokojnie przeżyć swoje życie - to tylko inni oraz jej naturalna ciekawość na to nie pozwalają. To że Maomao jest pogodzona ze swoim losem, nie sprawia, że staje się bierna. Ona jest wywrotowa (ale nie tylko ona) na swój własny sposób i jednocześnie bardzo dba, aby z jej powodu nie stało się nic złego w pałacu - na tyle, na ile może mieć nad tym kontrolę.  

The Apothecary Diaries trochę bawią się z oczekiwaniami widza, a trochę pokazują, że być może oczekiwania oparte na archetypach są trochę przestarzałe i możemy (a nawet powinniśmy) spodziewać się więcej niejednoznaczności i zaskoczeń w anime; gdy coś, co na pierwszy rzut oka wydaje się słuszną decyzją bohatera czy bohaterki prowadzi do większych problemów, a pozwolenie historii płynąć po zaplanowanym i wyznaczonym nurcie jest opcją najkorzystniejszą dla wszystkich zainteresowanych. 

Maomao jest sympatyczną, niepretensjonalną bohaterką, która zaskakuje widza nie tylko swoją zmyślnością, ale także zdolnością przewidywania kilku ruchów szachowych - i to nawet gdy pozornie prowadzą do remisu - i niewtrącania się (lub nieoczywistego wtrącania się) w sprawy, które bezpośrednio jej nie dotyczą. Jest ona główną bohaterką tego anime, a nie jest ona najważniejszą postacią świata, w którym żyje - i dobrze o tym wie. Powoduje to też, że jej częstym podejściem do spraw jest pewna obojętność, do czasu, aż nie poczuje się zainteresowana.

Być może powinnam zaznaczyć, że Maomao - oprócz testowania potraw - w pałacu zajmuje się głównie… rozwiązywaniem zagadek kryminalnych! Lub leczeniem. Także tak, to jest trochę Sherlock/Doktor House w spódnicy. Więc jeśli zagadki, tajemnice, intrygi, dochodzenie po nitce do kłębka to wasze klimaty, to zdecydowanie jest to anime dla was. 

Chyba wynika to z tempa, z jakim udało mi się to anime obejrzeć, ale napiszę to jasno - to jest fantastyczny tytuł: intrygujący, z ciekawymi bohaterami, przewrotnymi zagadkami i rozwiązaniami, które nie są oczywiste, podkreślający to, że nawet jeśli się coś wie, ta wiedza nie musi prowadzić do zmiany.  

Gdyby na Netflixie był drugi sezon The Apothecary Diaries to bym go od razu obejrzała i byłyby dwie recenzje zamiast jednej, ale z jakiegoś powodu jest tylko pierwszy. A trzeci ma mieć swoją premierę jesienią tego roku. 

Zapraszam na blogaskowego Facebooka oraz moje Instagramy (bookart_klaudia) oraz redaktorskie_drobnostki!

LOVE, M