sobota, 13 listopada 2021

Wszystko, o co chciałam zapytać składacza [wywiad z Natalią Patorską]

 Hello!

Dziś na blogu coś, czego jeszcze nie było! Coś niesamowitego i z powodu czego jestem bardzo podekscytowana. Oto wywiad z Natalią Patorską! Teraz kilka słów wprowadzenia: na Natalię wpadłam na Instagramie, szukając inspiracji do prowadzenia bullet journala na początku tego roku. I zostałam, bo okazało się, że Natalia studiowała ten sam kierunek, na tym samym roku i... składała książki. Możecie nawet zobaczyć jej portfolio! To chyba dobra okazja, aby napisać, że od pewnego czasu możecie zobaczyć także moje - o tu! Z tą różnicą, że Natalia zajmuje się składem książek oraz wprowadzaniem poprawek korektora (czyli powiedzmy moich), a ja - no właśnie - zajmuję redagowaniem tekstów i korektą. I zawsze, gdy zostawiałam komentarze do osoby składającej, zaznaczałam usterki w pliku pdf, nawet częściej, gdy czytałam książki, w których usterki zostawały, chciałam zadać kilka pytań składaczowi. Więc zadałam je Natalii!

Wszystko, o co chciałam zapytać składacza

M: Jesteś składaczką, graficzką? Może jeszcze inaczej określasz to, czym się zajmujesz? A może pod tymi hasłami kryje się więcej zajęć niż można przypuszczać? 

Natalia: Tu, gdzie obecnie pracuję, moje stanowisko to młodsza specjalistka ds. wydawniczych i produkcji, czyli zajmuję się nie tylko składem, ale i wieloma innymi rzeczami, od szukania praw do książek, które fajnie byłoby wydać, po uzupełnianie setek komórek w Excelu związanych z ich drukiem.

Kiedy tłumaczę komuś, na czym polega skład i łamanie i jaki był mój wkład w powstanie danej książki, najczęściej mówię „robię tak, żeby z dokumentu Worda powstało coś, co czyta się lepiej niż dokument Worda”. :) Myślę, że to, co robię w zakresie składu najlepiej określa pojęcie „składaczka”, ale przyznam, że na przestrzeni lat nie raz i nie dwa przydawała mi się wiedza z zakresu grafiki, jak chociażby przy tworzeniu ozdobnych małych obrazków/wektorów rozpoczynających kolejne rozdziały czy np. podkręcaniu jakości skanów.

Ostatnio zauważyłam ogromną liczbę przeniesień typu “li”, “fi” w książkach. Korektorów uczy się, aby takich przeniesień nie zostawiać, ale czasami widać, że nie za wiele da się zrobić, bo końcówka wiersza wygląda “i li-” a “i” na końcu też zostać nie może. Mam dwa pytania: czy składacze zwracają uwagę na przeniesienia i jakie mają możliwości, aby takie przeniesienia się nie pojawiały? 

Będę mówić o specyfice przeniesień w Adobe Indesign, bo na nim pracuję, a zapewne inne oprogramowania mają inne algorytmy. Jak ja to lubię mówić: „można czarować” w przypadku tego typu przeniesień i tak manipulować światłem, by te wyrazy były inaczej przenoszone. Przy krótkich tekstach – kilka, maks kilkanaście stron – można przelecieć wzrokiem, jak układa się tekst i jak wspomniałam, manipulować światłem, tu zwęzić, tu je poszerzyć, by przeniesienia (które pierwotnie są generowane przez algorytm programu) ułożyły się inaczej. Przy dłuższych rozwiązaniem jest użycie GREPów, czyli, uproszczając, bardzo zaawansowanej wyszukiwarki, która znajdzie wyrazy z li- i fi- i nada im właściwość „bez dzielenia”. To może powodować dziury w tekście, więc nadal trzeba przejrzeć tekst pod kątem jego wyglądu, ale łatwiej znaleźć taką dziurę niż wyraz.

Jako że przenoszeniem wyrazów zajmuje się algorytm, jedynym wyjściem jest nieustanne go ulepszanie – ja za każdym razem, gdy korektor zwróci mi uwagę na to, że Id nieprawidłowo coś przeniósł, poprawiam przeniesienie (wstawieniem tzw. „miękkiego dywizu”, który wymusza dzielenie wyrazu tam, gdzie jest wstawiony, a nie w żadnym innym miejscu), a przy kolejnym składzie mam takie przeniesienie dodane do słownika w programie, więc pozostaje mieć nadzieję, że program bierze to pod uwagę i już takich zbitek głosek dzielić nie będzie. :) Niestety nie działa to w przypadku nazw własnych pochodzących z języków innych niż polski – tu już trzeba liczyć na korektora, bo choć można zablokować dzielenie wyrazów rozpoczynających się wielką literą (typu nazwiska), to czasem zapożyczenia z angielskiego są dzielone w cały świat i trudno to wyłapać.

No właśnie czasami, gdy sama zostawiam komentarz do składacza, widzę, że może być kłopot, aby dany problem poprawić. Z Twojego doświadczenia - jakie są kłopoty z ułożeniem tekstu, które naprawdę trudno przeskoczyć?  

Wszystko da się poprawić, ale ręcznie – dla mnie problem jest zawsze z wyłapaniem tych błędów. Dlatego bardzo doceniam pracę korektorów i redaktorów, którzy zauważają takie drobiazgi. Największe problemy zawsze sprawiają mi dwie rzeczy.

Pierwsza – kiedy mam jedno zdanie na dwa wersy, ale jest za dużo światła między wyrazami, zdanie jest za bardzo rozciągnięte, nijak nie da się podzielić w nim wyrazów, by te przestrzenie zmniejszyć (i nie mieć zdania w jednym wersie + trzech liter w drugim, co wytknąć może korektor), a jednocześnie ściśnięcie go do jednego wersu zaburza jego czytelność. Zdarzyło mi się tak kilka razy i za każdym razem trzeba było wybierać między mniejszym złem.

Druga – kiedy mam wszystko ułożone, ale wpada dodatkowy akapit albo wypada kilka akapitów. Generalnie zmiany w tekście, które zmieniają jego objętość, już na końcowym etapie składu. W przypadku składu e-booków dla klientów, gdzie liczba stron nie robi różnicy, to jest nic, kolejna poprawka, ale w przypadku książek drukowanych w dużym nakładzie, które muszą mieć konkretną liczbę stron (podzielną przez 16), to dodatkowa praca, aby tak manipulować światłem, by te dziury zapchać i liczba stron się nie zmieniła, lub odwrotnie, tak ścisnąć tekst, by wszystko się zmieściło.

Co jest w takim razie najtrudniejsze w Twojej pracy? 

Dla mnie to strach, że nie zauważyłam jakiegoś błędu i z takim błędem tekst poszedł do druku, na szczęście jednak zazwyczaj nad plikiem czuwa przynajmniej jedna osoba poza mną i sprawdza, czy wszystko gra. I szukanie złotego środka między moją wizją jakiejś książki, a wizją autora. To wymaga dużo cierpliwości, researchu, maili i dziesiątek projektów. :)

A co być może najbardziej upierdliwe albo zasadniczo proste, ale nieproporcjonalnie czasochłonne? 

Nie obraź się, że właśnie to wymienię, ale… wprowadzanie poprawek korektora. Najnowsze aktualizacje (chyba od 2018 roku? W każdym razie ja wtedy tę opcję poznałam) Adobe Indesign mają taką fantastyczną opcję automatycznego wprowadzania komentarzy z korekty robionej na .pdf – dla mnie to genialny wynalazek i oszczędność czasu, bo kiedyś korektę taką wprowadzałam ręcznie, komentarz po komentarzu, kopiuj-wklej w nieskończoność. Ale to program jak program, nie każdy komentarz załapie, więc i tak pozostaje mi zawsze kilkanaście do kilkudziesięciu zmian do ręcznego wprowadzenia.

Jest pewna rzecz, która bardzo mnie zastanawia. Czasami, bardzo rzadko, widzi się w książce, w środku tekstu, wyrazy, które nie powinny mieć łącznika, ale go mają. Wygląda to jakby dany wyraz miał być przeniesiony, ale ostatecznie tekst ułożył się inaczej i wyraz został z łącznikiem. Czy przesunięcia tekstu mogą być tak duże i czy wiesz, dlaczego te łączniki zostają? Pomijając to, że tekstowi przydałaby się w takim przypadku kolejna korekta... 

Do niedawna nie wiedziałam, bo w takich przypadkach używałam zawsze miękkiego dywizu, którego nie widać w druku, jeżeli wyraz nie jest przeniesiony do drugiego wersu, więc nie ma ryzyka, że się zagubi w środku tekstu, ale ostatnio parę razy spotkałam się z ręcznym dzieleniem wyrazów (które algorytm Indesigna nie dzieli tak, jak należy, miękki dywiz też nie zawsze pomaga), gdzie właśnie ten łącznik jest po prostu wstawiony „z palca” razem z wymuszonym łamaniem wiersza. Potem niestety się zdarza, że np. w reszcie tekstu jest mnóstwo wymuszonego łamania wiersza, bo jest źle zredagowany, więc chce się to usunąć hurtem, a jak się usuwa hurtem, to to łamanie przy dywizie też znika. To zwykły błąd i przeoczenie, dlatego właściwie w ogóle tego nie robię, wolę pomajstrować przy świetle.

Mówi się, że dobry skład trudno docenić, natomiast zły łatwo ocenić - jak odniesiesz się do tych słów?  

Zgadzam się z nimi! Mam wrażenie, że osoby, które mają styczność ze składem bezpośrednio czy pośrednio, są w stanie doceniać dobre, porządne składy, bo wiedzą, na czym to polega, ale kiedy mówimy o kimś, kto jedynie chce przeczytać książkę, to w przypadku beletrystyki największym komplementem jest chyba brak komentarzy na temat składu, bo to znaczy, że udało się tak przygotować książkę, że się czytelnik zaczytał i nie zwracał uwagi na nic. :) Oczywiście trochę inaczej jest w przypadku książek bardziej skomplikowanych, przewodników czy albumów, bo tam warstwa wizualna jest bardzo ważna i często zwraca się na nią uwagę.

Porozmawiałyśmy o trudach pracy, ale wróćmy do początku i tego, jak to się stało, że zainteresowałaś się składem i wciąż to robisz?  

Zacznijmy od tego, że będąc w gimnazjum już bardzo chciałam pracować w branży wydawniczej, ale nie wiedziała, jak, gdzie, na jakim stanowisku ani jak to ugryźć. A chciałam, bo prowadziłam wtedy blog z recenzjami książek, który już nie istnieje, i książki to była moja miłość. To środowisko mnie przyciągało. Pamiętam, że był wtedy taki wymóg w podstawie programowej, by zrobić „projekt gimnazjalny” i ja wraz z dwiema koleżankami, pod opieką polonistki, miałyśmy projekt „Jak wydać książkę?”. Wydałyśmy wtedy niskim nakładem, sfinansowanym przez szkołę albo urząd, nie pamiętam już, króciutką książeczkę z tekstami literackimi uczniów naszej szkoły. Ale wtedy jedyne, co ze składu się dowiedziałam, to to, że istnieje, bo zajęła się nim koleżanka polonistki znająca się na rzeczy, więc w sumie nie ruszyła mnie wtedy ta kwestia.

W liceum nadal uparcie marzyło mi się pracowanie wśród książek i literek, i fajnych ludzi (bo mi się ta branża kojarzyła z samymi fajnymi ludźmi!), więc podjęłam szaloną wtedy decyzję, że idę na polonistykę, bo mają specjalizację edytorską. Myślałam wtedy, że zostanę po niej korektorem, bo nic innego nie przychodziło mi do głowy. Ale już na pierwszych zajęciach z komputerowego składu tekstu się zakochałam, bo od lat hobbystycznie bawiłam się w grafikę komputerową i to było jak połączenie dwóch rzeczy, które bardzo lubię – dłubania w programie, żeby uzyskać pożądany efekt, i pracy z tekstem, której efekt mogę namacalnie zobaczyć, kiedy książka jest już wydrukowana.

No i poszło szybko, bo złapałam smykałkę – po praktykach zaproponowano mi skład, jeden, drugi, trzeci, potem zaczęto mnie polecać innym, a teraz siedzę sobie w wydawnictwie, robię składy  i przede wszystkim – uczę się nowych rzeczy, które związane są z produkcją książki.

Jak jest najlepszy, najprzyjemniejszy aspekt tej pracy?   

Zadowolony autor, kiedy składam projekt dla kogoś z Polski, a nie np. tłumaczenie zagranicznej powieści. Ta radość, że ktoś widzi swoje dzieło w takiej formie, jaką sobie wymarzył, napędza mnie do działania. I oczywiście samo zobaczenie „swojej” książki w księgarniach czy czytanie opinii, które podkreślają jakość wydania. Pamiętam, że praktycznie rozpłynęłam się jakoś niedawno, bo w recenzji jednej z książek, którą akurat projektowałam, było zdanie o tym, że jest bardzo fajnie zrobiona pod względem wizualnym – to było akurat wznowienie, które trzeba było na nowo zaprojektować. Ale może to kwestia tego, że ja jestem strasznie łasa na bycie docenianą. :)

Z bardziej technicznych rzeczy – lubię działać na GREPach, bo widzę, ile czasu mi oszczędzają, a i niejednokrotnie są dla mnie jak łamigłówka, bo trzeba wpisać odpowiednią komendę, by uzyskać oczekiwany efekt. A ja lubię takie łamigłówki.

Czy masz swoje ulubione rozwiązanie, które najchętniej zastosowałabyś do składu każdej książki? Mi na przykład bardzo podobają się książki bez wcięć akapitowych.

Wszystkie książki, zawsze i wszędzie, składałabym fontem szeryfowym – mówię oczywiście o tekście głównym, nie tytułach i śródtytułach. Nie znoszę dłuższych niż zdanie czy dwa tekstów, które są złożone jakimś Arialem. A fe. Jestem zdania, że fonty szeryfowe ułatwiają czytanie, bo szeryfy utrzymują nasz wzrok w jednej linii.

Z bardziej graficznych rzeczy, kocham, jak książka jest czarno-biała, ale ma jeden akcent kolorystyczny, np. tytuły rozdziałów i numery stron są niebieskie/żółte/czerwone...

Czasami wiem, że ktoś inny też będzie robi korektę lub redakcję książki, przy której ja pracuję, ale niekiedy dowiaduję się o tym ze stopki redakcyjnej. Czy w składzie występują takie sytuacje? Jak wygląda lub może wyglądać współpraca składaczy?  

Zdarzyła mi się taka współpraca jedynie w jednej konfiguracji – jedna osoba zajęła się ułożeniem tekstu, nadaniem mu wszystkich właściwości, po czym szedł on do korekty. Korektę wprowadzała już druga osoba i to ona wykańczała skład do druku, zmieniając ewentualnie graficzne elementy czy pojedyncze rzeczy.

Ale miałam też współpracę z graficzką autorki książki, którą składałam – ja zajęłam się książką z perspektywy składaczki, osoby działającej bardziej z tekstem niż grafiką, a graficzka dodała dużo elementów, które były bardziej wizualne niż tekstowe, jakieś dodatkowe strony, grafiki, etc. Dość powiedzieć, że wiele razy plik Indesigna był przesyłany między nami, ale bardzo sympatycznie się współpracowało. :)

Składanie książek - czy ogólnie praca zdalna – to wiele godzin przed komputerem. Masz może jakieś rady, co robić, aby się nie zasiedzieć i odpocząć od ekranu?  

Ja chętnie takie rady przyjmę, zamiast dawać, bo jestem okropnym przykładem pracoholika, który żeby odpocząć od dużego ekranu (komputera) będzie zerkał do małego ekranu (smartfona). :) Wiosną i latem ratowały mnie spacery czy chociaż wygrzewanie się co jakiś czas na balkonie, ale jesienią i zimą poza regularnym ruszaniem tyłka po kolejną kawę/herbatę niestety nic nie wymyśliłam.

A może masz jakieś rady dla osób, które chciałby się zająć składem w przyszłości?  

Żeby zaczynać już teraz. Niekoniecznie od nauki Indesigna, bo to droga zabawa (choć dość opłacalna dla uczniów lub studentów), ale programów graficznych w ogóle, bo interfejs jest bardzo podobny, a wtedy bardziej intuicyjnie będzie się pracowało na kolejnych, nowych programach. Ważne jest wyczucie estetyki, które każdy indywidualnie musi wykształcić, znajomość zasad edytorskich (do poczytania w Internecie!), a potem pozostaje… próbować. Można na początek w Canvie, choć to nie najlepszy wybór, ale zawsze jakiś początek! Myślę, że skład to nie jest coś, do czego koniecznie są studia, wystarczy Internet, dostęp do programów i dużo praktyki. :)  

Jestem ogromnie wdzięczna Natalii za odpowiedzenie na moje pytania. Nawet nie wiecie, pod jak wielkim wrażeniem byłam, gdy dostałam odpowiedzi - mogłam tylko wymarzyć sobie, że będę tak długie i szczegółowe. I ciekawe. Gdy do mnie dotarły, miałam je tylko przejrzeć, ale zaczęłam czytać i wciągnęłam się niczym w najlepszą książkę. Poza tym - byłam naprawdę zwyczajnie ciekawa odpowiedzi! Jeszcze raz zachęcam, aby sprawdzić social media i portfolio Natalii!

LOVE, M

środa, 10 listopada 2021

Wielkie nic - Eternals

 Hello!

Dawno nie miałam takiej sytuacji, że moje odczucia po jakimś filmie (książce, serialu) mogłam określić jako żadne. Ani mi się podobało, ani mi się nie podobało, czuję dokładnie nic. Tak właśnie jest z Eternals. Dlatego pisanie o tym filmie będzie trudne. Mogę niechcący zdradzić jakieś szczegóły fabuły! 

Eternals recenzja

Chciałam napisać, że ten film jest bardzo ładny, estetyczny i przyjemny do patrzenia. I jest to prawda, ale nie przez dużą część filmu. Gdyż dwa jego ważne fragmenty dzieją się w inspirowanej chyba ostatnim sezonem Gry o Tron ciemności.  Szczególnie pierwszy fragment oglądałam i oglądałam, nie chciał się skończyć - zresztą jak cały film: trochę trwa i trwa i skończyć się nie chce - i tylko prosiłam bohaterów, aby wyszli z tego lasu! Jest w Eternals wiele bardzo ładnych scen, ale ta ciemność była przytłaczająca. 

Z innych nawiązań - albo ich braku. Ktoś w filmie mówi Ikarisowi, że jest jak Supermen, ale czy nikt nie mógł mu powiedzieć, że jest jak Cyklops z X-Menów? Ponadto Eternals swoją formułą są jak Liga Sprawiedliwości. I mają wszystkie wady filmu, w którym zbiera się drużynę przed wyruszeniem w drogę. To znaczy - uwaga poświęcona każdemu z bohaterów nie jest ani równa, ani sprawiedliwa. Przyznaję też, że niektóre sceny kojarzyły mi się z Power Rangers.

Ani polubiłam tych bohaterów, ani ich nie polubiłam. Rzuca się w oczy, jak mało uwagi poświęcone jest Makkari, a fakt, że widzowie mają uwierzyć, że przez wieki siedziała w statku otoczona tylko książkami i artefaktami jest kontrintuicyjny - dziewczyna biega przecież szybko jak błyskawica. Inny kłopot miałam z postacią lokaja Kingo - Karuna. Jest to przesympatyczny bohater, ale wykorzystany tak narzędziowo - jako postać-comic relief. Czy film nie mógł mieć po prostu nieco bardziej zabawnego scenariusza, bez potrzeby sprowadzania (i wprowadzania dodatkowego bohatera, gdy już mamy ich dziesięciu!) bohatera do roli rozbawiacza? Ponadto najzabawniejsza scena całego filmu to ta po napisach i to nie za sprawą pijanego trola? krasnala? istoty w tym gatunku, tylko z zupełnie innego świata.

Wydaje się też, że modna jest ostatnio konieczność walki z więcej niż jednym przeciwnikiem w finale filmu. 

Dubbing w Eternals przeszkadzał mi o wiele mniej niż w Shang-Chi, ale czytając recenzje, doznałam wrażenia, że dubbing nie był tak zabawny i nie zawierał wszystkich nawiązań, jak oryginalny tekst. 

Z jednej strony, chciałabym czuć jakieś większe emocje i być bardziej poruszona tym filmem, z drugiej - nie będę udawała, że bardzo mnie obchodzi. Zaobserwowałam też taką ciekawą rzecz: w przypadku Shang-Chi widziałam dużo recenzji i dyskusji po premierze filmu, ale przed - niewiele materiałów promocyjnych. Przy Eternals było odwrotnie - co i rusz widziałam czerwone dywany, wywiady z aktorami, zwiastuny, natomiast reakcji widzów i krytyków - niezbyt wiele. Znalazłam ciekawą recenzję, z którą mniej więcej (więcej) się zgadzam na stronie IGN Polska. Mi różnorodność Eternalsów bardzo się podobała, ale zastanawiałam się nad konstrukcją świata: dlaczego w ogóle Eternalsi wyglądają jak ludzie? Jeśli Ajak pracowała dla Arishema przez miliardy lat, to na wszystkich pozostałych planetach też byli ludzie? (Więcej niż jedna Ziemia to? Mutliversum?) 

Pozdrawiam, M

sobota, 6 listopada 2021

Brak papieru

Hello!

Czasami, gdy człowiek siedzi w swojej banieczce, może zupełnie nie zauważyć, że to, co dla niego nie jest żadną nową wiadomością, nie dotarło jeszcze do wielu ludzi. Ba, może nawet nie zdawać sobie do końca sprawy, że jest to ważne, aby ta informacja dotarła do największej liczby osób. 

Problemy z papierem

Oczywiście piszę o sobie i informacji o tym, że brakuje papieru. Dosłownie drukarnie nie mają na czym drukować książek, nie wiadomo kiedy będą miały, a co najważniejsze - jeśli papier jest, to jego ceny są kosmiczne, a ceny papieru, który dopiero będzie - będą odpowiednio bardziej kosmiczne. Podsumowując, książki będą drożały. 

Tutaj należy zaznaczyć dwie rzeczy: wszystko drożeje i wielu rzeczy brakuje. Są problemy ze szkłem, latem głośno było o brakach w zaopatrzeniu sklepów rowerowych. Wiele cykli dostaw i cykli produkcyjnych jest zaburzonych. Wydaje się jednak, że hasło "brak papieru" jest dla wielu osób wyjątkowo zaskakujące. 

Historia kłopotów

Dla mnie też było, bo w Ostrołęce jest zakład Stora Enso Poland, który między innymi produkuje papier, więc zapytałam tatę (który tam pracuje, ale nie przy produkcji papieru): "Tato, czy brakuje papieru?", "Może brakować". Z dalszej części rozmowy dowiedziałam się, że produkowanie białego papieru jest nieopłacalne i skomplikowane, a dokładnie sprawianie, że papier staje się biały to nieprzyjemny, szkodliwy proces chemiczny - i firmy rezygnują z jego produkowania (Stora jako taka papier do książek/gazet produkuje - przynajmniej taką informację można znaleźć na stronie internetowej - ale chyba nie w żadnym z zakładów w Polsce; w Ostrołęce kiedyś był produkowany, ale chyba jeszcze w Intercellu). Co sprawia, że produkcja przenosi się w inne miejsca i papier trzeba transportować, co generuje kolejne (obecnie wciąż zwiększające się) koszty. Papier powstaje z drewna, które też trzeba transportować, a wcześniej wyciąć, skupić, wysuszyć...

Druga sprawa - zapotrzebowanie na wszelkiej maści tekturę wzrosło. To znaczy potrzeba było kartonów. Kartony to też papier. Worki i torby to też papier. Kolejna ciekawa rzecz, którą uświadomiło mi zbieranie materiałów do tego wpisu - papier toaletowy, chusteczki higieniczne, ręczniki papierowe - to wszystko też papier i na dodatek bardzo bielony. Oraz produkowany jest w dużej części z makulatury, której dostawy i przetwarzanie w czasie pandemii podupadło a samej makulatury także podobno zbierało się mniej. I nie wolno zapomnieć o wielkim popycie na papier toaletowy. Podsumowując, z masy papierniczej wytwarza się bardzo wiele różnych produktów i tylko zasadniczo niewielką ich częścią jest papier, na którym można drukować książki. Jeszcze ważna rzecz, która mogła się przyczynić do obecnych braków - produkcja podręczników. A mamy w tym jeszcze: zeszyty, kalendarze, notatniki, koperty... Nie zapominajmy także o wszelkiego rodzaju gazetach i czasopismach. I gazetach supermarketów (które zastanawiam się, czemu nie są zakazane).

Droga od drzewa do książki jest długa i wyboista. Lub inaczej - jest wiele być może ciekawszych dróg, na które może wjechać masa papiernicza, zamiast zostać papierem na książki. 

Co pisały wydawnictwa?

Do mnie pierwsze sygnały o brakach papieru zaczęły docierać z facebookowego profilu Wydawnictwa Dango. Znalazłam wpis z 24 sierpnia, gdy osoba prowadząca fanpage pisała w ramach wydawniczej ciekawostki, że brakuje papieru i jego ceny poszybowały. Następną poważną informacją była ta o konieczności zmiany ceny okładkowej kolejnych tomów mangi Dead Mount Death Play z powodu wzrostu cen w drukarniach (12 października). Pojawiały się także informacje o innych problemach (brak kartonu na druk okładek w drukarniach, brak szansy na unormowanie sytuacji aż do połowy 2022 roku, stały wzrost cen). W końcu Wydawnictwo było nawet zmuszone zawiesić Program Karty Stałego Klienta (wpis z 2 listopada). 

W komentarzach u Wydawnictwa Dango znalazłam wspomnienie, że J.P.Fantastica także wspominało o problemach z papierem. Co możemy przeczytać na stronie FB: "braku papieru w hurtowniach. Nasza drukarnia czeka na dostawę papieru i ma go otrzymać około 2 września" (wpis z 24 sierpnia), ale to wszystko na co wpadłam.

Innym wydawnictwem, które intensywnie informowało i wciąż informuje o brakach papieru, jest Wydawnictwo Dziwimisie. Widziałam to głównie w Stories na Instagramie, ale w podpisach pod zdjęciami można przeczytać, że mogą być problemy z dodrukami książek. Wydawnictwo miało opóźnienie z premierą książki Kłopoty gnoma kurzorobka: "Przepraszamy za to opóźnienie. Powstało z powodu braków papieru w drukarniach. Ale już sytuacja jest opanowana" (zdjęcie z 22 października). Także wpis z 14 października odnosi się do braku tektury. 

Dosłownie wczoraj (to jest 3 listopada) o kłopotach i drożyźnie pisała Karolina Bednarz współwłaścicielka Wydawnictwa Tajfuny. Na Stories wspominała między innymi o tym, że papier to podstawa branży i wbrew pozorom e-booki nie stanieją. Jestem też prawie pewna, że wcześniej wśród jakiś odpowiedzi pojawiła się także informacja o tym, że być może książki Wydawnictwa Tajfuny z dodruków będą miały o 1-2 złote wyższe ceny okładkowe. Oraz ogólnie ceny okładkowe książek w przyszłym roku pójdą zdecydowanie w górę. 

Dotarłam do informacji, że premiera książki Prawdziwa historia królowej życia została przesunięta z 16 października na 3 listopada właśnie ze względu na brak papieru (szczegóły możecie doczytać na stronie Telemagazyn.pl).

Przejrzałam fanpage jeszcze innego wydawnictwa mangowego - Studio JG i tam możemy przeczytać: "Wrzesień upłynął nam na niekończących się spotkaniach z drukarniami. Choć już wcześniej pojawiały się niedobory papieru, udawało się dość sprawnie łatać ten problem, zamawiając i rezerwując większe partie z wyprzedzeniem. Jednak w połowie września sytuacja eskalowała dość gwałtownie w niemal wszystkich drukarniach, z którymi współpracujemy i praktycznie z dnia na dzień standardowy czas realizacji druków wydłużył się nawet czterokrotnie" (wpis z 10 października). To ogólnie dłuższy i ciekawy wpis - warto go sobie znaleźć (ma grafikę "Plany wydawnicze wrzesień - listopad"). 

Wydawnictwa mangowe od lata pisały o brakach papieru, ale media obudziły się zaskoczone w połowie października

Gdyby nie to, że chciałam, aby ten wpis miał najkrótszy możliwy tytuł to  nazwałabym go "Wydawnictwa mangowe od lata pisały o brakach papieru, ale media obudziły się zaskoczone w połowie października". Większość artykułów na temat braku papieru to powtórzenie czy tłumaczenie materiału ZDF (kumulacja tekstów nastąpiła około 21 października) na ten temat, prawie nikt nie napisał nic od siebie w tym temacie (to też przytyk do mnie - mogłam zabrać się za research wcześniej). 

Kolejne wydawnictwo - tym razem Kotori - informowało o problemach z papierem. Wpis z 26 października: "Z przykrością musimy też poinformować, że przez panującą obecnie sytuację na rynku (braki w papierze i kartonie), drukarnia dostarczy nam tomiki około 12 listopada". Co prawda to jedyny wpis w tym temacie, ale wciąż - wydawnictwa mangowe pisały o tej sytuacji więcej niż inne. 

Poszukałam jeszcze innych przykładów (czasami, jak sobie coś wymyślę, to trudno mnie powstrzymać). Hanami w komentarzu do jednego z postów napisało: "Niedaleko - jeśli chodzi o dodruki, pierwszy, tylko papieru wciąż brak. Mamy wstępnie zarezerwowany. Ale przy rezerwacji miesiąc temu, termin dostawy był 30 stycznia" (to wpis z 20 października). Komentarz z wpisu z 7 października: "brak papieru w hurtowniach, najwcześniej papier będzie dostępny 30 grudnia". 5 października wpis wydawnictwa: "Jak zapewne zauważyliście - przewija się kwestia papieru. No i tu jest właśnie problem. Papieru nie ma. Papiernie nie nadążają z produkcją. Brakuje wciąż dostaw z Chin, co jest wielkim problemem zwłaszcza, jeśli chodzi o karton na okładki. Do tego ceny szaleją. Ogólnie - tanio już było. Nie chcemy tego, ale nie jesteśmy w stanie obiecać, że dodruki będą w cenach takich, jak pierwsze wydania, a i cena pierwszych wydań może skoczyć dość znacznie".

7 sierpnia - wyjątkowo dramatyczny wpis, tu tylko fragment: "Żeby nie być gołosłownym - drukarnia, w której dodrukowywaliśmy MONSTERa tom 1, zaproponowała nam teraz (czyli po około roku) cenę o około 80% wyższą! Takich kosztów nie jesteśmy w żaden sposób przyjąć na siebie. Próbowaliśmy różnych rozwiązań i rozmów z różnymi drukarniami, ostatecznie udało się ten tytuł zamówić zaledwie o 40% drożej...". Według tego drukarnie kłopoty z papierem mogły mieć już w lipcu.

Postanowiłam to zebrać, bo poczułam się trochę wywołana do tablicy (dzięki eM Poleca!), ale chodzi o to, że informacje w mediach, które można przeczytać o braku papieru dotyczą Europy albo Stanów Zjednoczonych. Ale to nie do końca prawda. Jak widać w Polsce kłopoty są co najmniej od sierpnia, ale niewiele wydawnictw o tym pisze, mówi otwarcie. A jeżeli nie będą tego robić, czytelnicy w styczniu czy lutym ogromnie się zdziwią cenami książek - skumulują się problemy z papierem i cenami energii. Wydaje się, że duże wydawnictwa mają mniejszy problem, ale mniej znane, mniejsze czy bardziej specjalistyczne - zdecydowanie większy.

Trzymajcie się, M